Συνασπισμοί – συνενώσεις λαών/χωρών

υποστηρικτικό υλικό για Γ΄Λυκείου

 

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Αν εξετάσουμε τον πολιτισμό όχι στα στενά πλαίσια ενός λαού, αλλά στην ολότητά του, ως φαινόμενο δηλαδή καθολικό και πανανθρώπινο, εντοπίζονται και κάποια πρόσθετα προβλήματα που αναφέρονται κυρίως στις διαμάχες «περί των πρωτείων» και στην τεχνητή και ύποπτη διαίρεση των λαών σε πολιτισμένους και απολίτιστους.

Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι οι διάφοροι λαοί δεν προχωρούσαν παράλληλα στην εξέλιξή τους. Υπάρχουν και στον εικοστό αιώνα φυλές που ζουν κάτω από πρωτόγονες συνθήκες και δεν κατόρθωσαν ακόμη να ξεπεράσουν την περίοδο του λίθου. Ξέρουμε επίσης πολύ καλά το ρόλο που έπαιξαν οι Ανατολικοί λαοί στην εξέλιξη του πολιτισμού καθώς και τη συμβολή της Ελλάδας και της Ρώμης. Ωστόσο, σήμερα πολλοί μιλούν για πολιτισμένους λαούς και απολίτιστους, χωρίς να καλοεξετάζουν τη σημασία των όρων αυτών. Όμως, ενώ δεχόμαστε εύκολα διαιρέσεις σε προοδευμένους και μη, δεν μπορούμε με την ίδια ευκολία να αποδώσουμε σε ένα λαό το χαρακτηρισμό του απολίτιστου. Δεν υπάρχουν λαοί χωρίς πολιτισμό, χωρίς τέχνη, χωρίς γλώσσα, θρησκεία, αξίες, οργάνωση κοινωνική, ενώ υπάρχουν, φυσικά, λαοί με αργό ρυθμό ανάπτυξης σε κάποιους τομείς. Πώς δικαιολογείται επομένως αυτή η διαίρεση; Γιατί μπλέκουμε τους όρους; Γιατί θαυμάζουμε κάποιους λαούς, ενώ άλλους τους περιφρονούμε; Γιατί τέλος προβάλλονται αξιώσεις για πρωτεία;

Ο ανθρωπολόγος C. L. Strauss, στο βιβλίο του «Φυλές και Ιστορία» δίνει κάποια εξήγηση.  Ως βασική αιτία της διαίρεσης σε στάσιμους και επισωρευτικούς πολιτισμούς θέτει τη διαφορετική φύση των χρησιμοποιούμενων κριτηρίων. Τα δικά μας κριτήρια είναι κατεξοχήν δυτικά, έχουν δηλαδή, σημείο αναφοράς τους τη βιομηχανική και τεχνολογική ανάπτυξη και μόνο. Έτσι αγνοούμε τις επιτυχίες κάποιων λαών σε άλλους τομείς και τους θεωρούμε γι’  αυτό ασήμαντους. Η απόσταση μεταξύ των λαών και η ελλιπής πληροφόρησή μας για τα επιτεύγματά τους βαθαίνει το χάσμα. Η ιδιόρρυθμη κατεύθυνση που δίνουν στους πολιτισμούς τους κάποιοι λαοί, τα διαφορετικά, δηλαδή, κριτήρια  που έχουν για την αξιολόγηση της προσφοράς τους στον κόσμο, δημιουργούν σε μας την πλασματική εντύπωση της ασημαντότητάς τους. Αυτό που εκείνοι θεωρούν σημαντικό, το θεωρούμε εμείς ασήμαντο και το περιφρονούμε. Δεχόμαστε ως αξιόλογο μόνο ό,τι συμφωνεί, συγγενεύει και πλησιάζει τους δικούς μας στόχους. Άρα, και τα πρωτεία ανήκουν σε μας, αφού εμείς δίνουμε την κινητήρια ώθηση στον πολιτισμό, τον χρωματίζουμε με τις δικές μας δυτικές αποχρώσεις. Αυτό είναι σφάλμα, γιατί γινόμαστε μονολιθικοί και αγνοούμε επιτυχίες άλλων λαών, όπως των Κινέζων λόγου χάρη, που έλυσαν με θαυμαστό τρόπο το δημογραφικό τους πρόβλημα, ή των Βεδουίνων, που καταφέρνουν και επιβιώνουν κάτω από τις δυσκολότερες για τον άνθρωπο συνθήκες.

Δεν πρέπει λοιπόν να μιλούν τόσο ανεύθυνα και επιπόλαια οι προοδευμένοι για στάσιμους και επισωρευτικούς πολιτισμούς, για πολιτισμένους και απολίτιστους. Όλοι οι πολιτισμοί είναι κινούμενοι, μόνο που καλλιεργούν διαφορετικά στοιχεία, όσα αυτοί οι ίδιοι θεωρούν σημαντικά. Πρέπει να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι ο πολιτισμός είναι προϊόν συνεργασίας – φανερής ή λανθάνουσας, παράλληλης ή διαδοχικής – όλων των λαών. Η διεκδίκηση πρωτείων υπάρχει κίνδυνος να πάρει σοβαρές και επικίνδυνες διαστάσεις. Και ένα φυλετικό ναρκισσισμό, που φτάνει ως τα όρια ενός σκληρού και εθελότυφλου σωβινισμού, καλλιεργεί και μια περιφρόνηση εκτρέφει για τους υπανάπτυκτους λαούς, που έχει τις ρίζες της στο αίσθημα υπεροχής των ανεπτυγμένων. Έτσι προσάπτεται και ο τίτλος του απολίτιστου, αποκαλύπτεται ή υπερτονίζεται η κακομοιριά τους, για να γίνουν ουραγοί, παρείες ενός κόσμου που ανήκει σε άλλους.

( δημοσίευμα στον Τύπο)

Α. Να δώσετε περιληπτικά το νόημα  (90 – 110 λέξεις)

Β. 1. Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η τέταρτη παράγραφος του κειμένου; Τι επιτυγχάνεται με αυτόν τον τρόπο;

  1. « Η ιδιόρρυθμη κατεύθυνση ….ασημαντότητάς τους» Να σχολιάσετε την παραπάνω άποψη οργανώνοντας μια παράγραφο με τη μέθοδο του αιτίου- αποτελέσματος. (50 – 70 λέξεις)
  1. Να εντοπίσετε δύο φράσεις με κυριολεκτική λειτουργία της γλώσσας και τρεις με τη συνυποδηλωτική
  1. Με ποια συλλογιστική πορεία αναπτύσσεται η 3η παράγραφος; Ποιους τρόπους πειθούς αξιοποιεί και ποια μέσα πειθούς μεταχειρίζεται;
  1. Δώστε ένα συνώνυμο για κάθε λέξη χωρίς να αλλοιωθεί το νόημα των φράσεων στις οποίες ανήκουν

πανανθρώπινο, δικαιολογείται, μπλέκουμε, αξιολόγηση, προσάπτεται

Γ. Κάτω από την πίεση αδήριτων αναγκών οι άνθρωποι όλο και περισσότερο συνασπίζονται σε μορφές κοινωνικής ζωής που αγκαλιάζουν διαρκώς μεγαλύτερο πλήθος εταίρων. Η αλληλεξάρτηση έγινε φαινόμενο καθολικό, νόμος απαράβατος στο σύγχρονο κόσμο με την ιλιγγιώδη πρόοδο της τεχνολογίας. Ποιοι λόγοι υπαγορεύουν αυτή τη συνένωση και πώς θα επιτευχθούν αρμονικότερα αυτοί οι συνασπισμοί; Να γράψετε μια επιστολή σε εφημερίδα ευρείας κυκλοφορίας με την ιδιότητα του μαθητή – προέδρου του 15μελούς, όπου θα προβάλλετε τις θέσεις σας.

(επιμέλεια-επιλογή; Μαρία Πασχούδη)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s