ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΣ –ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

https://cdn.flipsnack.com/widget/flipsnackwidget.html?hash=fdxj4pj12&bgcolor=EEEEEE&t=1487270913» target=»_blank»>υποστηρικτικό υλικό

 

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Ο πνευματικός άνθρωπος έχει υπερβατικότητα και ανωτερότητα πάνω στα αντικείμενα, στη γνώμη της μάζας, στα ένστικτα, στον κόσμο γενικά. Δεν κατέχεται από τα διάφορα αντικείμενα και από τις αλλεπάλληλες συνθήκες της ζωής και δε χάνεται μέσα στον κόσμο. Βλέπει από ψηλά, θεάται τη ροή των εξωτερικών πραγμάτων, τα οποία δεν μπορούν να κατακλύσουν την υψηλή περιοχή της συνείδησής του. Όσο και αν τον τυραννεί η πραγματικότητα –γιατί κι αυτός είναι άνθρωπος ευένδοτος –το βαθύτερο Εγώ του, που είναι μια υψηλή περιοχή της ύπαρξής του παραμένει ανεξάρτητο. Δε φυλακίζεται μέσα στο συλλογικό πνεύμα. Δεν αιχμαλωτίζεται από τα ένστικτα. Δε χάνεται μέσα στα πράγματα, αλλά αναδύεται και επιπλέει. Τα έργα του πνεύματος που δημιουργεί ή διακονεί έχουν γι’ αυτόν μια ουσιαστικότερη αξία από την χαμηλότερη βιολογική ζωή, γι’ αυτό και η έννοια του θανάτου δεν έχει το ζόφο εκείνον που έχει για τους άλλους. Η πνευματική προσωπικότητα κλείνει μέσα της κάτι το μοναδικό και ανεπανάληπτο. Ο πνευματικός άνθρωπος είναι μια προσωπικότητα ελεύθερη και αυτάρκης που σημαδεύει με την παρουσία της τον πολιτισμό και την ιστορία. Ο πολιτισμός και οι σταθμοί του επισημαίνονται με την αγλαή παρουσία μερικών τέτοιων ανθρώπων.

Ο πνευματικός άνθρωπος βρίσκεται παρών μέσα στον κόσμο της δράσης, δεν είναι αναχωρητής ή λιποτάκτης, αλλά μη βλέποντας πάντοτε μέσα στα στενά πράγματα του κόσμου και της εποχής του τα υπέρτατα και αιώνια αγαθά ολοκληρωμένα, αποσυνδέεται ψυχικά από την εποχή του και γίνεται «διαχρονικός». Έτσι, βρίσκεται μέσα στον κόσμο, αλλά δε χάνεται μέσα σ’ αυτόν. Λέει μαζί με τον Αρίστιππο τον Κυρηναίο: «έχω, ουκ έχομαι». Είναι μια προσωπικότητα καλλιεργημένη που προβληματίζεται ανήσυχα πάνω στην ανθρώπινη μοίρα και στοχάζεται υπεύθυνα πάνω στα γεγονότα του έξω και του έσω κόσμου.

Είναι ανεξάρτητος και δεν υποδουλώνεται σε ιδεολογίες. Η υπαρξιακή αγωνία του είναι κτήμα του, αλλά δεν οδηγείται ποτέ σε απόγνωση. Ουσιαστικά νιώθει μόνος, αλλά δεν αλλάζει με τίποτα αυτή τη μοναξιά του. Ξέρει πως αυτή είναι η μοίρα του και η αποστολή που του χάρισε η φύση. Γιατί το πνεύμα και η πνευματικότητα γεννιώνται, δεν κατασκευάζονται (σαν την επιστημονικότητα λ.χ.), όπως και τα θεμελιακά ζητήματα του πνεύματος δεν εξελίσσονται (σαν τα επιστημονικά) αλλά παραμένουν ογκόλιθοι αμετάβλητοι και αιώνιοι που μόνο φως δέχονται στις πλευρές τους από τους πνευματικούς ερευνητές που τους πλησιάζουν.

Για τον πνευματικό άνθρωπο δεν έχουν τα πάντα την πρακτικότητα και την αληθινότητα του 2+2=4, και ιδίως τα ηθικά θέματα που πλησιάζονται με τη βούληση. Η λογικότητα της φράσης π.χ. «αυτός που δίνει, φτωχαίνει»ισχύει μάλλον αντίστροφα γι’ αυτόν· πιστεύει πως «αυτός που δίνει, πλουταίνει».

Ιάσων Ευαγγέλου

Α. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου με 90 -100 λέξεις

Β. 1. Να δώσετε στο κείμενο έναν τίτλο με σχόλιο και έναν τίτλο χωρίς σχόλιο

  1. α. Να δώσετε δύο περιπτώσεις αναφορικής λειτουργίας της γλώσσας και τρεις ποιητικής λειτουργίας και να εξηγήσετε το ρόλο τους

β. Να εντοπίσετε τα σημεία που ο συντάκτης του δοκιμίου επιλέγει την επίκληση στο συναίσθημα

  1. Να εντοπίσετε τον τρόπο ανάπτυξης της 1ης παραγράφου
  1. Να σχολιάσετε από άποψη περιεχομένου τη φράση: «Ο πνευματικός άνθρωπος βρίσκεται παρών μέσα στον κόσμο της δράσης, δεν είναι αναχωρητής ή λιποτάκτης, αλλά μη βλέποντας πάντοτε μέσα στα στενά πράγματα του κόσμου και της εποχής του τα υπέρτατα και αιώνια αγαθά ολοκληρωμένα, αποσυνδέεται ψυχικά από την εποχή του και γίνεται «διαχρονικός».
  1. Να δώσετε ένα συνώνυμο και ένα αντώνυμο για κάθε λέξη

αλλεπάλληλες, κατακλύσουν, ανεξάρτητο, αγλαή, υποδουλώνεται

Γ. Αποστέλλετε επιστολή σε διανοούμενο του τόπου σας στην οποία αναφέρετε, με τη ματιά των εφήβων, ποια πρέπει να είναι η στάση των πνευματικών ταγών έναντι των προβλημάτων της κοινωνίας και της ανθρωπότητας και πώς θα συντελέσουν στην διευθέτηση των προβλημάτων της νεολαίας.(500 -600 λέξεις)

(επιμέλεια – επιλογή : Μαρία Πασχούδη)

Advertisements

Αθλητισμός

https://cdn.flipsnack.com/widget/flipsnackwidget.html?hash=ftjiomicg&bgcolor=EEEEEE&t=1487270065» target=»_blank»>υποστηρικτικό υλικό

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Η αξία του αθλητισμού στη ζωή μας

Η ανθρώπινη ζωή είναι συνυφασμένη με δραστηριότητες και εκδηλώσεις που την προστατεύουν, τη διαμορφώνουν, τη βελτιώνουν και την ομορφαί­νουν. Τέτοια εκδήλωση της ανθρώπινης ζωής είναι και ο αθλητισμός, που έχει άμεση σχέση με την υγεία, την -ψυχαγωγία, την καλαισθησία, την πνευματική και ηθική καλλιέργεια του ανθρώπου.

Αθλητισμός, από τη λέξη «άθλος»: ο αγώνας, ο κόπος, η άμιλλα για βραβείο (άθλον), είναι η σωματική και πνευματική προσπάθεια υπεροχής σε ένα άθλη­μα, αγώνισμα, με ορισμένες απαιτήσεις επίδοσης και κανονισμούς διεξαγωγής του. Αθλήματα στα οποία, ανάλογα με τις ικανότητες του, μπορεί να επιδοθεί κάποιος υπάρχουν πολλά, ατομικά και ομαδικά: άλματα, σε μήκος ή ύψος, αγώνες δρόμου, ταχύτητας ή αντοχής, ρίψεις, πάλη, άρση βαρών, πυγμαχία, ποδόσφαιρο, καλαθόσφαιρα (μπάσκετ), πετόσφαιρα (βόλεϊ), αντισφαίριση (τένις), σκάκι, κολύμβηση είναι τα πιο διαδεδομένα και γνωστά. Όλα συνι­στούν την έννοια του αθλητισμού.

Πρέπει στο σημείο αυτό να παρατηρήσουμε πως ο αθλητισμός διαφέρει από τη γυμναστική, η οποία έχει το νόημα της άσκησης, και δη της σωματικής, για την ανάπτυξη των φυσικών δυνατοτήτων. Μολονότι οι λέξεις «αθλούμαι» και «γυμνάζομαι» χρησιμοποιούνται ως ταυ­τόσημες, δεν έχουν την ίδια ακριβώς σημασία, θα ήταν ελλιπής, όμως, ο ο­ρισμός του αθλητισμού, αν τον περιορίζαμε μόνο στη σωματική άσκηση με μοναδικό σκοπό την αρμονική διάπλαση και την ευεξία του σώματος. Συντελεί και στην καλλιέργεια του πνεύματος, στην ψυχαγωγία, στη διαμόρφωση ήθους και στην ανάπτυξη της συλλογικής συνείδησης του ανθρώπου.

Η αξία του αθλητισμού εκτιμήθηκε πολύ νωρίς και μάλιστα, επειδή συνδέ­εται με τον ίδιο τον άνθρωπο και τη ζωή του, από κοινωνίες και πολιτισμούς που έδωσαν έμπρακτα δείγματα σεβασμού προς την ανθρώπινη ζωή. Και τέτοιος υπήρξε ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός. Για τους αρχαίους Έλληνες ο αθλη­τισμός ήταν μέρος της αγωγής τους και καθιερωμένος θεσμός που σχετιζόταν με ό,τι πιο ιερό είχαν, τη λατρεία των θεών. Οι αθλητικοί αγώνες, που τελούνταν στην αρχαία Ελλάδα σε τακτά χρονικά διαστήματα, είχαν σχέση με μεγάλες θρησκευτικές γιορτές. Η πιο γνωστή ήταν τα Ολύμπια προς τιμήν του Δία, απ’ όπου προήλθε και το Ολυμπιακό (αθλητικό) Ιδεώδες ως έκφραση σεβασμού προς την ανθρώπινη ζωή, το σωματικό κάλλος, την ευγενή άμιλλα και την ει­ρήνη ανάμεσα στις πόλεις-κράτη, αφού είναι γνωστό ότι κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων επικρατούσε «εκεχειρία», διακοπή των εχθροπραξιών. Το αθλητικό ιδεώδες όχι μόνο αναβίωσε στη σύγχρονη εποχή, αλλά είναι και παγκόσμια αποδεκτό. Οι Ολυμπιακοί αγώνες, τα Παγκόσμια πρωταθλή­ματα, οι αγώνες με τη συμμετοχή όλων των χωρών μιας ηπείρου, για παρά­δειγμα οι Πανευρωπαϊκοί αγώνες, αλλά και το ενδιαφέρον με το οποίο παρα­κολουθούν τις διοργανώσεις αυτές εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο είναι αναμφισβήτητη επιβεβαίωση της εκτίμησης αυτής.

Ο αθλητισμός εξακο­λουθεί να έχει πολύτιμη αξία, ιδιαίτερα για τον αθλούμενο. Η αποξένωση του σύγχρονου ανθρώπου από τη φύση, οι νοσηρές συνθήκες διαβίωσης στις με­γαλουπόλεις, η εντατικοποίηση της εργασίας, οι τυποποιημένες κινήσεις, η καθιστική ζωή, το άγχος, η ανάγκη για αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου, για ψυχαγωγία και φυσική ζωή κάνουν τον αθλητισμό όαση στη δύσκολη ζωή του.

 Α. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου σε 90-100 περίπου λέξεις

(Μονάδες 25)

 Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1.α.Να γραφεί ένας πλαγιότιτλος για την 3η και ένας για την 4η παράγραφο του κειμένου                                                              (Μονάδες 2, 5)

β. Να εξηγηθεί η χρήση εισαγωγικών στη 2η και 3η παράγραφο (Μονάδες 2,5)

2.Να καταγραφούν τα δομικά μέρη (Θεματική περίοδος, Λεπτομέρειες / Σχόλια, Πρόταση-Κατακλείδα) της 2ης παραγράφου του κειμένου (Μονάδες 5)

  1. α. Να δοθεί ένας τίτλος με σχόλιο και ένας χωρίς σχόλιο (Μονάδες 5)

 β. Να δοθεί η συλλογιστική πορεία της 4ης παραγράφου και να αξιολογηθούν τα τεκμήρια που παρατίθενται                                (Μονάδες 5)

4.Να γραφεί ένα συνώνυμο για κάθε μια από τις παρακάτω λέξεις : βραβείο- ικανότητες- διαφέρει- σκοπό- εχθροπραξιών         (Μονάδες 5)

5. Να σχολιάσετε σε μια παράγραφο 80 περίπου λέξεων το απόσπασμα: «Ο αθλητισμός συντελεί και στην καλλιέργεια του πνεύματος, στην ψυχαγωγία, στη διαμόρφωση ήθους και στην ανάπτυξη της συλλογικής συνείδησης του ανθρώπου». (Μονάδες 10)

 Γ. Σε ένα κείμενο που θα αποτελέσει την εναρκτήρια ομιλία των αθλητικών εκδηλώσεων, που διοργανώνει το σχολείο σας στο τέλος της σχολικής χρονιάς,  ως εκπρόσωπος του 15μελούς να αναπτύξετε την αντίφαση πως παρά τις ευεργετικές πλευρές του, ο αθλητισμός, συχνά συνδέεται με αρνητικά σύνδρομα που αφορούν στους ίδιους τους συμμετέχοντες στις αθλητικές διοργανώσεις. Ποια είναι τα αίτια κατά τη γνώμη σας αυτών των φαινομένων; Ποιες είναι οι επιπτώσεις σε όσους συμμετέχουν σε τέτοιες επιλογές;  Πώς θα μπορούσε να περιοριστεί το φαινόμενο αυτό; Να λάβετε υπόψη σας πως έχετε προσκεκλημένο στις εκδηλώσεις σας ένα σημαντικό αθλητή της περιοχής σας και οφείλετε να του αναφέρετε τις προσδοκίες σας ως μαθητές από αυτόν και τους συναθλητές του ( 500-600 λέξεις

(Μονάδες 40 )

(επιμέλεια – επιλογή: Μαρία Πασχούδη)

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ:

Σιγά μην τους τα δώσω….

Και βέβαια, η διαφήμιση μας διδάσκει ηθική, αλλά από άλλους δρόμους και με άλλους τρόπους. Μας εθίζει στην ηθική της επιβολής, της νίκης, του κέρδους, της φιλαυτίας και της μισανθρωπίας. Τυπικότατο δείγμα, δύο εντελώς πρόσφατα διαφημιστικά τηλεδράματα τυχερού παιχνιδιού: Στη μια περίπτωση κάποια γιαγιά και στην άλλη ένα ζευγάρι κερδίζουν επιτέλους «τα εκατομμύρια των ονείρων τους», χάρη στην εύνοια της ξυστής τύχης. Ξαφνιασμένοι ακόμη (δηλαδή, όντας ακόμη εντός εαυτού), καταπιάνονται με τη διανομή των κερδών σε συγγενείς και φίλους: τόσα θα πάρει το ένα παιδί, τόσα το άλλο, τόσο τα εγγόνια, τόσα τ’ αδέρφια, να μη μείνει κανένας παραπονεμένος, να μη μείνει κανένας απρόσκλητος στην καλή την ώρα.

Γρήγορα όμως η επαφή των χεριών τους με τα σπαρταριστά πεντοχίλιαρα τούς καθιστά έξαλλους, αφού τους κλέβει τον αυθεντικό τους εαυτό, τους κλέβει, δηλαδή, τους συγγενείς και τους φίλους. Παραζαλισμένοι από την Κίρκη των χρημάτων, μεταμορφώνονται σταδιακά και τελικά διακόπτουν τη νοητή διανομή και λένε το μεγάλο όχι: «Σιγά μην τους τα δώσω…». Το χαιρέκακο γελάκι που συνοδεύει αυτή την απόφασή τους αποκαλύπτει ότι αισθάνονται απολύτως ικανοποιημένοι από την έγκαιρη ανάνηψή τους, χάρη στην οποία διασώθηκαν από την ανοησία της σπατάλης, από τη φρίκη της φιλίας, από το έγκλημα της γενναιοδωρίας – από τον κατά βάθος εαυτό τους εντέλει.

«Σιγά μην τους τα δώσω…». Έτσι απλά, απλούστατα, με πέντε λέξεις που η σημασία τους προτείνεται σαν φυσική, δίκαιη και αυτονόητη, καταπατούνται δεσμοί καρδιακοί, νοθεύεται το αίμα και καταλύονται οι σχέσεις που αυτό καθιερώνει. Υψώνονται λοιπόν τείχη γύρω από τον τυχερό, που θα τον χωρίσουν από το πλήθος των δικών του, από την ανάγκη τους, αλλά και από την αγάπη τους.

Το ολιγόλεπτο – δήθεν χαριτωμένο – διαφημιστικό σλόγκαν δεν πρωτοτυπεί, βέβαια, απλώς παραδίδει σε μορφή εύπεπτη μιαν ολόκληρη τεχνική βίου. Το εκπεμπόμενο ιδεολογικό μήνυμα δεν έχει τη δυνατότητα να αιφνιδιάσει ή να ξενίσει το ανθρώπινο περιβάλλον, το οποίο εμφανίζεται ήδη έτοιμο να το υποδεχθεί και να το ενστερνιστεί, χάρη και στην έντονη προεργασία που έχει υποστεί από τους πολιτικούς, τις συντεχνίες και τα είδωλα που ασταμάτητα παράγει και ακόρεστα καταναλώνει η γυάλινη οθόνη. Το μοντέλο της νέας εποχής – τις ενσαρκώσεις του οποίου τις βλέπουμε και τις ακούμε να κηρύσσουν τα νεοκυνικά διδάγματά τους από ποικίλα πόστα – δεν συγχωρεί την ευαισθησία, τη γενναιότητα και το δόσιμο, αλλά προτείνει σαν θεμελιακή προϋπόθεση της επιτυχίας τον έρωτα του εγώ και την εχθρότητα προς τους άλλους. Αλλά ποιες κοινωνίες, ποιες κοινότητες ανθρώπων μπορεί να συστήσει η «ωμοθυμία»;

(δημοσίευμα στον τύπο)

Ωμοθυμία= ασπλαχνία

Α. Να συνταχθεί η περίληψη του κειμένου σε 100 περίπου λέξεις

(25 μονάδες)

Β. 1.   α) Να ερμηνεύσετε τη χρήση της ερωτηματικής φράσης με την οποία κλείνει το κείμενο.

β) Να εντοπίσετε τον τρόπο πειθούς και τα μέσα πειθούς που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην τρίτη παράγραφο

(5 μονάδες)

  1. α) Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη της υπογραμμισμένης φράσης σε παθητική και δώσετε τη σημασία της καθεμίας.

β) Να δώσετε έναν τίτλο με σχόλιο και έναν με σχόλιο

(10 μονάδες)

  1. Να σχολιάσετε το απόσπασμα σε 80 -90 λέξεις: «η διαφήμιση μας διδάσκει ηθική, αλλά από άλλους δρόμους και με άλλους τρόπους. Μας εθίζει στην ηθική της επιβολής, της νίκης, του κέρδους, της φιλαυτίας και της μισανθρωπίας».

(10 μονάδες)

  1. Να ελέγξετε τη διαφήμιση που παραθέτει ο συντάκτης ως προς τη μορφή του μηνύματος και αξιολογήστε κατά πόσο τα επιχειρήματα και τεκμήρια που χρησιμοποιεί η διαφήμιση είναι ορθά και πειστικά.

(5 μονάδες)

  1. Να δώσετε ένα συνώνυμο για κάθε λέξη

φιλαυτίας, αυθεντικό, μεταμορφώνονται, ανάνηψη, ενστερνιστεί

(5 μονάδες)

Γ. Σε άρθρο σε εφημερίδα ευρείας κυκλοφορίας να αναπτύξετε τα αίτια της αποδυνάμωσης του κοινού απέναντι στα καταναλωτικά διαφημιστικά μηνύματα και της αλλοίωσης του νοήματος της ευτυχίας και να δώσετε προϋποθέσεις της γνήσιας ευτυχίας. (500 – 600 λέξεις)

(εππιμέλεια – επιλογή; Μαρία Πασχούδη)

Ανεργία: αίτια- αντιμετώπιση

ανεργία : αίτια – αντιμετώπιση : υποστηρικτικό υλικό

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Η ΑΝΕΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο εκσυγχρονισμός και η αναδιάρθρωση της ελληνικής οικονομίας είχε ως αποτέλεσμα πολλοί παραδοσιακοί τομείς της βιομηχανίας να παρακμάσουν και ολόκληρες γεωγραφικές περιοχές να μετατραπούν σε «γκέτο» ανέργων.

Η αποβιομηχάνιση που πήρε δραματικές διαστάσεις την περασμένη δεκαετία χτύπησε –κατά σειρά προβληματικότητας –τους νομούς Ευβοίας, Αττικής, Καστοριάς, Αχαΐας, Βοιωτίας, Μαγνησίας,. Ακολουθούν οι:Φθιώτιδα, Κοζάνη, Κυκλάδες, και Κορινθία. Στους νομούς αυτούς τα ποσοστά ανεργίας κυμαίνονται από 10-40% και μάλιστα χωρίς να υπάρχει δυνατότητα απορρόφησης των ατόμων που χάνουν τη δουλειά τους σε άλλους κλάδους.

Οι πρώτοι που πλήττονται είναι οι εργάτες σε παραδοσιακές επιχειρήσεις με πολλά χρόνια στην ίδια δουλειά. Αυτοί κυριολεκτικά ωθούνται στην εξαθλίωση, αφού, όταν μένουν άνεργοι δεν μπορούν να επανενταχθούν στην αγορά εργασίας. Στις περιοχές αυτές αμβλύνεται η κοινωνική συνείδηση των εργαζομένων, δεν ενδιαφέρονται για τις ρυπογόνες βιομηχανίες και την ποιότητα του περιβάλλοντος και δεν συμμετέχουν στα συνδικάτα. Η δεύτερη μεγάλη κατηγορία που θίγεται είναι οι γυναίκες.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι στις περιοχές αυτές είναι και οι νέοι που οδηγούνται σε πολύμορφο αποκλεισμό και τελικά νιώθουν ότι στερούνται το ίδιο το δικαίωμα στη ζωή. Καταρχήν, αποκλείονται από την αγορά εργασίας και αναγκάζονται να γίνουν εσωτερικοί μετανάστες, κάτι που αποτελεί τη δεύτερη μορφή αποκλεισμού.

Σε ακόμη πιο άσχημη θέση βρίσκονται οι νέοι που αναζητούν για πρώτη φορά δουλειά και αντιμετωπίζουν τα αδιέξοδα της τοπικής αγοράς. Πρόκειται ίσως για την οδυνηρότερη μορφή αποκλεισμού που υπονομεύει κάθε έννοια ίσων ευκαιριών, αφού ο νέος αποκλείεται πριν καν μετάσχει στην αγορά εργασίας. Η κατάσταση αυτή οδηγεί πολλούς σε κοινωνική και οικονομική περιθωριοποίηση, καθώς δεν έχουν δυνατότητες για διασκέδαση, πολιτισμό, αθλητισμό.

Η τελευταία θιγόμενη κατηγορία είναι οι μικροεπαγγελματίες που ασχολούνται με το μικροεμπόριο προϊόντων που είναι απαραίτητα για τις βιομηχανίες· ωθούνται στην ανέχεια και στην περιθωριοποίηση, όταν οι επιχειρήσεις κλείνουν.

Πριν αναζητήσουμε οποιεσδήποτε λύσεις θα πρέπει να προβληματιστούμε πάνω στο εξής: στο κατά πόσο δηλαδή οι πολιτικές εξουσίες μπορούν σε καθεστώτα ελεύθερης οικονομίας να αντιμετωπίσουν, με θεσμικά μέτρα, λύσεις πολιτικές, το πρόβλημα, από τη στιγμή που στο μεγαλύτερο βαθμό τους κανόνες λειτουργίας του οικονομικού παιχνιδιού καθορίζουν κάποιοι που βρίσκονται έξω από την εξουσία. Έτσι, μια μερίδα εργαζομένων και της διανόησης θεωρεί ότι δεν μπορεί να υπάρξει σίγουρη προοπτική, αν δεν αλλάξουν οι κοινωνικές δομές, το κοινωνικό σύστημα. Σε κάθε άλλη περίπτωση, υποστηρίζουν, δε θα έχουμε παρά λύσεις βραχυπρόθεσμες, χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα. Άλλοι χωρίς να αγγίζουν το πρόβλημα της κοινωνικής διάρθρωσης και της αντίστοιχης οικονομικής διαμόρφωσης, προτείνουν μέτρα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

Έτσι, σαν άμεσο μέτρο, μέτρο πολιτικό, προτείνουν την κατάργηση της πολυθεσίας στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, τον περιορισμό των υπερωριών ή ακόμα και των ωρών εργασίας. Με αυτό τον τρόπο υποστηρίζουν, θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας και μάλιστα χωρίς κοινωνικό κόστος για αυτούς που θα αποχωρήσουν, αφού οι περισσότεροι, συνταξιούχοι, απόστρατοι κλπ. δεν αντιμετωπίζουν κανένα οικονομικό πρόβλημα, δεν εργάζονται, δηλαδή για τη συμπλήρωση των αποδοχών τους. Σαν μεσοπρόθεσμη λύση προτείνεται ο προσανατολισμός, ιδιαίτερα της νεολαίας, προς τα χειρωνακτικά λεγόμενα επαγγέλματα. Σε αυτήν την κατεύθυνση το μάθημα του επαγγελματικού προσανατολισμού θα πρέπει να παίξει σημαντικό ρόλο, παράλληλα με την καλλιέργεια της ιδεολογίας ότι τα χειρωνακτικά επαγγέλματα δεν συνιστούν έλλειψη αξιοπρέπειας και γοήτρου.  Για μια μακροπρόθεσμη οπτική, υπάρχει σύγκλιση στη λύση ότι απαιτείται αναδιοργάνωση και εκσυγχρονισμός της παραγωγής, έτσι που αυτή να γίνει ανταγωνιστική, με πρώτο στόχο την κάλυψη της εσωτερικής αγοράς και την αντιμετώπιση του πολυεθνικού κεφαλαίου και με απώτερο σκοπό την αύξηση των εξαγωγών, για να αντισταθμίσουμε τις εισαγωγές, που δεν θα είμαστε σε θέση να πράττουμε.

 

Α. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου σε 80 -90 λέξεις

Β. 1. Δώστε έναν τίτλο με σχόλιο και έναν τίτλο χωρίς σχόλιο στο κείμενο

  1. Να αναλύσετε τη δομή της τελευταίας παραγράφου (δομικά μέρη -τρόπο ανάπτυξης)
  2. Να δώσετε τρεις φράσεις μεταφορικής λειτουργίας της γλώσσας και δύο κυριολεκτικής και να εξηγήσετε τη λειτουργία τους
  3. Να σχολιάσετε από άποψη περιεχομένου τη φράση:

«Να προβληματιστούμε κατά πόσο οι πολιτικές εξουσίες μπορούν σε καθεστώτα ελεύθερης οικονομίας να αντιμετωπίσουν, με θεσμικά μέτρα, λύσεις πολιτικές, το πρόβλημα, από τη στιγμή που στο μεγαλύτερο βαθμό τους κανόνες λειτουργίας του οικονομικού παιχνιδιού καθορίζουν κάποιοι που βρίσκονται έξω από την εξουσία».

  1. Να δώσετε ένα αντώνυμο για κάθε λέξη:

ακούσια, λανθάνουσα, φυγοπονία, διευρύνεται, κατάργηση

 

 

Γ. Η στρατιά των ανέργων αυξάνεται και εξαρτάται απόλυτα από την κοινωνική υποστήριξη και τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων. Πώς αντιλαμβάνεστε αυτή την υποστήριξη και με ποιους τρόπους συγκεκριμένους θα καταστεί αποτελεσματική για όσους κινδυνεύουν από την ανεργία, λαμβάνοντας υπόψη σας όλο το εύρος των πληττομένων κοινωνικών ομάδων και όλους τους δυνατούς φορείς αρωγής. Άρθρο σε εφημερίδα ευρείας κυκλοφορίας  ως νέος και μελλοντικός εργαζόμενος(500 -600λέξεις).

 

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ: ΘΕΤΙΚΕΣ -ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ

υποστηρικτικό υλικό

Α.ΚΕΙΜΕΝΟ

Η ζωή των ανθρώπινων κοινωνιών σημαδεύεται από τη διαρκή συσσώρευση νέων γνώσεων. Και νέα γνώση σημαίνει πάντα μεγαλύτερη δύναμη αλλά και περισσότερη εξουσία, που ασκείται πάνω στη φύση και πάν στους ανθρώπους. Παράλληλα, βέβαια, η γνώση συνδεόταν με τη δυνατότητα να διακρίνει και να πράττει κανείς το καλό με την ανάπτυξη και τον εμπλουτισμό της ηθικής και της πνευματικής ζωής του ανθρώπου. Αυτή η παλιά ενότητα της γνώσης με την αρετή έχει διαρραγεί στη σύγχρονη εποχή.

Ο θρίαμβος της επιστήμης και της τεχνικής συνοδεύτηκε από μιαν εντυπωσιακή ανάπτυξη του υλικού πολιτισμού. Η έννοια της προόδου κατέληξε να συνδέεται αποκλειστικά με την τεχνική πρόοδο, με την επινόηση μηχανών και τη συσσώρευση τεχνικών εργαλείων. Η ιδέα της πνευματικής, ηθικής και αισθητικής προόδου έμπαινε σε δεύτερη μοίρα. Ο σύγχρονος άνθρωπος γνωρίζει πολύ περισσότερα από τους προγόνους του για τον κόσμο στον οποίο ζει, αλλά δεν έχει μάθει να δρα ορθολογικά με βάση την νεοαποκτημένη γνώση. Έχει αποκτήσει μεγαλύτερη επίγνωση των κινδύνων που τον απειλούν, αλλά δε διαθέτει τη σοφία που χρειάζεται για να τους αντιμετωπίσει. Κατέχει αφθονία τεχνικών μέσων, αλλά δυσκολεύεται να δώσει νόημα και προσανατολισμό στη ζωή του.

Στο καθεστώς του «τεχνοπωλίου» η πληροφόρηση από μέσο γίνεται σκοπός. Το τεχνοπώλιο είναι η δικτατορία των μέσων, των εργαλείων, τα οποία θα κυριαρχήσουν στον κόσμο, εξαφανίζοντας τον ίδιο τον ορίζοντα των σκοπών. Ο Νιλ Πόστμαν, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους μελετητές των τεχνολογιών και της επικοινωνίας, στο βιβλίο του «Technopoly» ορίζει το τεχνοπώλιο ως την «ολοκληρωτική τεχνοκρατία».

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά αυτού του συστήματος κυριαρχίας είναι και το γεγονός ότι οι άνθρωποι δεν ανησυχούν καθόλου για τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία επηρεάζει τη ζωή τους. Αποδέχονται, απλώς, τις νέες τεχνολογίες και φαίνονται διατεθειμένοι να αφομοιώσουν οποιαδήποτε μεταβολή που θα τους επιβληθεί από αυτές.

Εξάλλου, οι περισσότεροι άνθρωποι σχεδόν πάντα ενθουσιάζονται με τις αλλαγές που τους επιβάλλονται, γιατί συγχέουν τις τεχνολογικές ανανεώσεις με την ανθρώπινη πρόοδο. Με άλλα λόγια, σκέφτονται ότι με τη βοήθεια των νέων και πιο εκλεπτυσμένων τεχνολογιών θα είναι σε θέση να φτάσουν στον επίγειο παράδεισο, θα μπορέσουν δηλαδή να ζήσουν πιο άνετα και ευτυχισμένα. Στην πραγματικότητα οι προσδοκίες τους αυτές πάντοτε διαψεύδονται και ακολουθούν απογοητεύσεις, αλλά παρ’όλα αυτά, σε ένα τεχνοπώλιο συνεχίζουν να θεωρούν την τεχνική θεότητα ικανή να εγγυηθεί την ειρήνη, την ευημερία και την ικανοποίηση.

Το ερώτημα τι κινδυνεύει να γίνει μια δημοκρατία στο καθεστώς του τεχνοπωλίου δεν έχει ακόμα τεθεί. Ίσως ένας από τους λόγους για τους οποίους τα ζητήματα τα σχετικά με την τυραννία της τεχνολογίας δεν αντιμετωπίζονται ως μείζονα πολιτικά προβλήματα είναι και το ότι οι άνθρωποι τείνουν να πιστεύουν ότι δεν υπάρχει θέμα για συζήτηση.

Οι περισσότεροι άνθρωποι τρέφουν την αυταπάτη ότι κάθε τεχνολογική ανανέωση θα μεταφραστεί άμεσα σε κάποιο όφελος γι’  αυτούς. Δε διακρίνουν δηλαδή τις ενδεχόμενες αρνητικές συνέπειες και έτσι δε βλέπουν κανένα πρόβλημα άξιο για συζήτηση. Όσο συνεχίζουν να πιστεύουν ότι πιο ωφέλιμο κοινωνικό σύστημα είναι εκείνο που καθιστά η πιο ανεπτυγμένη τεχνολογία, οι άνθρωποι δεν είναι σε θέση να διαγνώσουν τους κινδύνους που απειλούν τη δημοκρατία. Έτσι, για παράδειγμα, υποθέτουμε ότι είναι εντελώς θετικό να ψηφίζουμε από το σπίτι μας, με το τηλέφωνο ή με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Θεωρούμε θετική τη δυνατότητα να κάνουμε τα ψώνια μας ή τις τραπεζικές μας συναλλαγές χωρίς να μετακινηθούμε. Το κύριο όμως αποτέλεσμα είναι ότι έτσι γίνεται ανώφελο να βγούμε από το σπίτι μας. Και αυτό καθιστά τη ζωή της κοινότητας πολύ δύσκολη, αν όχι αδύνατη. Χωρίς έναν ισχυρό κοινοτικό δεσμό, η δημοκρατία υποφέρει. Γιατί η δημοκρατία βασίζεται στην αμοιβαία γνωριμία ανάμεσα σε πρόσωπα που διαλέγονται και συλλογίζονται μαζί, αναζητώντας τις καλύτερες πολιτικές λύσεις για την κοινότητα.

Οι τεχνολογίες επηρεάζουν τη διαμόρφωση της σκέψης μας και τη συγκρότηση ολόκληρης της κοινωνικής διάταξης. Δεν είναι εύκολο να βρεθούν λύσεις για τον έλεγχο της τεχνολογικής δύναμης. Σε κάθε περίπτωση όμως θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη νόηση και την ικανότητα για κριτικό στοχασμό, για να βαθύνουμε τη συνειδητοποίηση της σοβαρότητας αυτών των ζητημάτων. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να πάψουμε να αποδεχόμαστε άκριτα τις αξιώσεις των νέων τεχνολογιών. Τα προβλήματα που δημιουργούνται από την τεχνολογία πρέπει να γίνουν συστατικό μέρος της πολιτικής συζήτησης και όποιος διεκδικεί δημόσια αξιώματα πρέπει να τα αντιμετωπίζει. Ίσως έτσι να αποκτήσουμε μια πιο συνειδητή, περισσότερο ανθρώπινη και ώριμη άποψη για το πώς πρέπει να επηρεάζει τη ζωή μας η τεχνολογία.

(Θανάσης Γιαλκέτσης, από τον ημερήσιο τύπο)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Να δώσετε την περίληψη του κειμένου (90 -110 λέξεις)

Β. 1. Να δώσετε τον τρόπο ανάπτυξης της 7ης παραγράφου

  1. α. Να δώσετε στο κείμενο έναν τίτλο χωρίς σχόλιο και ένα με σχόλιο

β. Να δικαιολογήσετε την επιλογή των ρηματικών προσώπων στην τελευταία παράγραφο

  1. α. Να εντοπίσετε τις λέξεις συνοχής και να δώσετε τη σημασία τους στην 5η παράγραφο

β. Να εντοπίσετε φράσεις μεταφορικού λόγου στην 5η παράγραφο

  1. Να σχολιάσετε από άποψη περιεχομένου τη φράση(80 -90 λέξεις):

«Χωρίς έναν ισχυρό κοινοτικό δεσμό, η δημοκρατία υποφέρει.»

  1. Να δώσετε ένα συνώνυμο για κάθε λέξη

διαρραγεί, επίγνωση, ανανεώσεις, ενδεχόμενες, βαθύνουμε 

Γ. Η τεχνολογία εγγυάται τη διεύρυνση της ελευθερίας και την κατάκτηση της ευτυχίας, εφόσον τηρηθούν κάποιες προϋποθέσεις. Να ετοιμάσετε μια εισήγηση που αφορά στα θετικά της τεχνολογίας και τις αναγκαίες προϋποθέσεις σε ημερίδα για την τεχνολογική πρόοδο, που οργανώνει ο Δήμος σε συνεργασία με το Τεχνικό Επιμελητήριο. Θα την εκφωνήσετε ως εκπρόσωπος του δεκαπενταμελούς του σχολείου σας. (500 -600 λέξεις)

(επιμέλεια-επιλογή: Μαρία Πασχούδη)

Ανθρώπινα δικαιώματα

 

κριτήριο αξιολόγησης   

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ:

Η είδηση δεν συγκίνησε κανέναν. Οι εφηµερίδες, τα κόµµατα και οι πασών αποχρώσεων προοδευτικοί ήταν απασχοληµένοι µε το να αναλύουν το µήνυµα των εκλογών και έτσι δεν βρήκαν την ευκαιρία ούτε να αναλύσουν ούτε να καταγγείλουν ότι στην Κωνσταντινούπολη παιδάκια 10 – 12 ετών ράβουν τα τζιν Benetton µε µεροκάµατο 200 δρχ. την ηµέρα. Κανένας δε φώναξε για σκάνδαλο, γιατί φαίνεται ότι στην εποχή της παγκοσµιοποίησης κανείς δεν έχει τίποτε να πει για την παγκοσµιοποίηση της εκµετάλλευσης των παιδιών.

Στην εποχή µας σκάνδαλο είναι ότι πέφτει το χρηµατιστήριο και όχι ότι κάθε λεπτό πεθαίνουν 25 παιδιά από ασιτία. Ότι 250 εκατοµµύρια αγοράκια και κοριτσάκια σε όλον τον κόσµο ηλικίας 5 – 14 χρόνων δουλεύουν 14 – 16 ώρες την ηµέρα δένοντας κόµπους σε χαλιά, στρίβοντας φύλλα καπνού, κόβοντας σπίρτα. Ότι παιδάκια παραµορφώνουν τα χέρια τους ράβοντας µπάλες, κόβοντας διαµάντια, παραµορφώνουν τα πόδια τους δουλεύοντας σε υαλουργίες, σε νταµάρια ή κάνοντας τους βαστάζους στις αγορές (…) ότι παιδάκια ξεφορτώνουν τούβλα στο Νεπάλ για 70 δρχ. σε κάθε 100 διαδροµές µεταξύ του φορτηγού και του γιαπιού. Ο Μπένεττον δεν είναι ούτε χειρότερος ούτε καλύτερος από τους υπόλοιπους άρχοντες των πολυεθνικών: από τη Nike, την Adidas, τη Fiat κ. τ. λ. Ακολουθεί τους νόµους της ελεύθερης αγοράς, όπως κάνουν όλοι, µεταφέροντας την παραγωγή του εκεί όπου το κόστος εργασίας είναι χαµηλότερο – εκεί όπου τα δικαιώµατα εργασίας είναι ελάχιστα ως ανύπαρκτα. Και αν σε αυτές τις χώρες δουλεύουν µωρά, δε φταίνε οι καθωσπρέπει καπιταλιστές της πολιτισµένης Δύσης. Φταίνε οι νόµοι των υπανάπτυκτων κρατών, φταίνε οι βάρβαροι γονείς του Τρίτου Κόσµου που βάζουν τα παιδιά τους να δουλεύουν.

Όµορφος ο κόσµος της ελεύθερης αγοράς, ο κόσµος της παγκοσµιοποίησης που«προάγει τον πλούτο των εθνών και την ευηµερία των ατόµων». Υπάρχουν στον πλανήτη ένα δισεκατοµµύριο φτωχά παιδιά και οι στατιστικές της Unicef λένε ότι ένα στα δύο εργάζεται στην κυριολεξία για ένα πιάτο φαί στις βιοµηχανίες που παράγουν προϊόντα made in … που πωλούνται στις αγορές της Δύσης. Οι στατιστικές επίσης λένε ότι το ένα στα δύο παιδιά των φτωχών και απόκληρων του πλανήτη είναι πλεονάζον. Οι αγορές δεν το χρειάζονται. Δεν είναι παραγωγικό. Και όποιος δεν παράγει, ως γνωστόν, δε χρειάζεται. Γι’ αυτό καλύτερα να πεθαίνουν προτού µεγαλώσουν και γίνουν επικίνδυνα. Για του λόγου το αληθές, οι παρααστυνοµικές οµάδες στη Βραζιλία δολοφονούν κατά µέσον όρο τέσσερα παιδιά την ηµέρα, ενώ στη ναρκοδηµοκρατία της Κολοµβίας (που είναι πιο παραγωγικοί) φθάνουν τα έξι παιδιά ηµερησίως. Για όσους σηκώνουν αδιάφοροι τους ώµους νοµίζοντας ότι αυτά συµβαίνουν µακριά τους, στη γη των Βαρβάρων, έχω δυσάρεστα νέα. Συµφωνα µε το υπουργείο Εργασίας των ΗΠΑ, πέντε εκατοµµύρια παιδιά – κυρίως µεταναστών από τη Λατινική Αµερική – εργάζονται οικοδοµώντας το αµερικανικό θαύµα. Στα αγροκτήµατα – µοντέλο του κράτους της Καλιφόρνιας 500.000 παιδιά από 5 ως 12 ετών δουλεύουν, για δύο δολάρια, 12 ώρες την ηµέρα κάτω από τεχνητές βροχές εντοµοκτόνων. Στη Βρετανία του «Τρίτου Δρόµου» προς το σοσιαλισµό  (η παιδική εργασία επιτρέπεται διά νόµου από 13 χρονών) τέσσερα στα δέκα παιδιά εργάζονται µε πενιχρά µεροκάµατα.

Τα παιδιά του κόσµου ουρλιάζουν στέλνοντας µηνύµατα αγωνίας, αλλά αυτά δε φθάνουν στα αυτιά των προοδευτικών. Έχουν άλλα σοβαρότερα προβλήµατα να επιλύσουν από εκείνα της φτώχειας, της εκµετάλλευσης, της ανισότητας, της περιθωριοποίησης, της αδικίας. Αγωνιούν να πείσουν ότι είναι αρκετά ρεαλιστές – δηλαδή συντηρητικοί – για να επιβάλουν την ανταγωνιστικότητα, την ελαστικοποίηση, την εργασιακή κινητικότητα, την ανεργία ˙ ότι µπορούν να θυσιάσουν µερικές εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά (των άλλων) στο βωµό της παγκοσµιοποίησης.

(Βασίλης Μουλόπουλος, εφηµερίδα Το Βήµα)

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

  1. Να γράψετε την περίληψη του κειµένου σε 100 – 120 λέξεις.

 [Μονάδες: /25]

  1. α. Ποια είναι τα δοµικά στοιχεία και ο τρόπος ανάπτυξης της τελευταίας

παραγράφου; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Β. Δώστε στο κείμενο έναν τίτλο με σχόλιο και έναν τίτλο χωρίς σχόλιο

[Μονάδες: /5]

  1. α. Ποιους τρόπους πειθούς χρησιµοποιεί ο συντάκτης στην πρώτη

παράγραφο; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

β. Ο αρθρογράφος χρησιμοποιεί στο κείµενό του στατιστικά στοιχεία. Κατά πόσο

τα στοιχεία αυτά είναι αξιόπιστα;

 [Μονάδες: /5]

  1. παραµορφώνουν: Να γράψετε το παράγωγο ουσιαστικό, καθώς και άλλα

τέσσερα σύνθετα ουσιαστικά µε το ίδιο β’ συνθετικό. Να γράψετε πέντε

προτάσεις, καθεµιά από τις οποίες να περιέχει ένα από τα παραπάνω

ουσιαστικά.

[Μονάδες: /15]

  1. Όµορφος ο κόσµος της ελεύθερης αγοράς, ο κόσµος της παγκοσµιοποίησης «που

προάγει τον πλούτο των εθνών και την ευηµερία των ατόµων». Να αναπτύξετε

την ειρωνική αυτή φράση του συγγραφέα σε µια παράγραφο 80 – 100 λέξεων.

[Μονάδες: /10]

 Γ.  Παρόλο που πολλά κράτη και φορείς αγωνίζονται σήμερα για την προάσπιση

των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σε πολλές χώρες του κόσμου τα ανθρώπινα

δικαιώματα καταπατούνται. Σε µια επιστολή σας προς το Γενικό Γραµµατέα του

ΟΗΕ να επισημάνετε φαινόμενα καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

σε όλο τον κόσμο και να αναφέρετε τις δράσεις που μπορεί να αναπτύξει η παιδεία, για να προβάλλει «αλλαγή παραδείγματος» στην απόδοση του σεβασμού προς τον άνθρωπο.

[Μονάδες: /40]

(επιμέλεια- επιλογή: Μαρία Χρ. Πασχούδη)